Rusya, Cellebrite teknolojisini izinsiz kullanarak insan hakları savunucusunun cihazlarına erişti

Cellebrite firması, donanımının mevcut yaptırımlardan önce satıldığını ve izni olmadan kullanıldığını iddia ediyor. Matt Tate tarafından 25 Haziran 2026 tarihinde yayımlanan habere göre, İsrailli yazılım üreticisi Cellebrite daha önce Rus müşterileriyle sözleşmesini iptal etmiş olmasına rağmen, Rus hükümetinin dijital adli bilişim platformunu bir siyasi aktivistin telefonunu hacklemek için kullandığı ortaya çıktı. Toronto Üniversitesi Citizen Lab tarafından yürütülen bir soruşturma, Rus yetkililerin, insan hakları savunucusu ve kar amacı gütmeyen Open Russia kuruluşunun eski direktörü Andrey Pivovarov'un cihazlarına onun izni olmadan eriştiğini gözler önüne serdi.

Pivovarov, kendisinden alınan iPhone 12 ve MacBook için ilgili şifreleri teslim etmediğini belirtti. Cihazları, 2021’de el konulmasından iki yıl sonra, yani cezaevindeyken 2023 yılında yasal temsilcilerine iade edildi. Daha sonra serbest bırakılan Pivovarov, cihazlarını geri aldıktan sonra geçen yıl Citizen Lab ile iletişime geçti. Araştırmacılar, Pivovarov’a ait iPhone 12 üzerinde "Cellebrite’nin adli bilişim araçlarının kullanıldığına dair yüksek güvenilirlikte izler" tespit ettiklerini açıkladı.

Bu erişimin, telefonun Rus hükümetinin elinde bulunduğu 17 Haziran 2021 civarında gerçekleştiği bildirildi. Citizen Lab, bulgularının Rus makamları tarafından yayımlanan resmi belgelerle desteklendiğini belirtti. Söz konusu belge, İngilizceye çevrildiğinde "Forensic Expert Report No. 1269-17" başlığını taşıyor ve Cellebrite’nin UFED Physical Analyzer ile UFED 4PC araçlarının kullanımını doğruluyor. Bu araçlar, çok çeşitli cihazlardan veri çıkarılmasına ve analiz edilmesine olanak sağlıyor.

Raporda, WhatsApp, Telegram ve Viber uygulamalarına erişildiği ve Pivovarov hakkında dava delili olarak kullanılabilecek bilgilerin toplandığı belirtiliyor. Yetkililerin, cihazlarda "Open Russia Civic Movement" ve diğer siyasi konularla ilgili aramalar yaptığı, ayrıca Pivovarov'un daha önce çalıştığı demokrasi yanlısı organizasyonun kurucusu Mikhail Khodorkovsky gibi muhalif figürlerin isimlerini de aradıkları kaydedildi. Citizen Lab raporu, Rus hükümetinin Pivovarov'un MacBook'una erişim konusunda daha az başarılı olduğunu, bunun başlıca sebebinin cihazın şifreli olması olduğunu vurguladı. Aynı gün içinde iPhone’a başarılı girişlerin yanı sıra MacBook’a yönelik başarısız çok sayıda giriş denemesinin kanıtları da olduğu belirtildi.

Cellebrite, resmi açıklamasında dünya genelinde 150 ülkede 60.000’den fazla kurum ve ajansa uçtan uca dijital adli bilişim, soruşturma ve istihbarat çözümleri sunduğunu belirtiyor. Merkezi İsrail’in Petah Tivka kentinde bulunan şirketin ABD’de de önemli bir ofisi bulunuyor. Citizen Lab’e göre Cellebrite’nin, aktivistleri, gazetecileri ve muhalifleri hedef alan hükümetlere satış yapma konusunda iyi belgelenmiş bir geçmişi var. Şirketin resmi internet sitesinde, "yasal olarak izin verilen dijital soruşturmaların karmaşıklıklarını çözmede uzmanlaştığı" ve "kötü niyetlileri mahkum etmeye yardımcı olduğu" ifade ediliyor. Ancak Cellebrite, Mart 2021’de Rus Soruşturma Komitesi ile olan sözleşmesini, teknolojisinin muhaliflerin baskılanmasında kullanıldığı suçlamaları üzerine iptal etmişti.

Cellebrite, ilişkileri kesildikten sonra Rus yetkililerin güncellemeleri hemen alamadığını savunsa da, Citizen Lab bulgularına göre Ruslar, sözleşmenin sona ermesinden üç ay sonra Pivovarov'un cihazlarına erişmeyi başardı. Citizen Lab, Cellebrite’yi "insan haklarına saygı gösterme kurumsal sorumluluğunu yerine getirmemekle" suçladı ve şirketin, teknolojisini insan hakları ihlallerinde kullanabilecek hükümetlere satış yapma konusunda "rahat" olduğuna dair yaygın kanıtlar olduğunu belirtti. Cellebrite’nin pazarlama müdürü David Gee, Citizen Lab’e gönderdiği ve daha sonra Forbes ile paylaşılan e-postasında, Mart 2021’den sonra Rusya’da Cellebrite platformunun kullanımının "tamamen yetkisiz" olduğunu açıkladı. Gee ayrıca, "Mart 2021’den önce satılan Cellebrite donanımının artık modern cihazlarla uyumsuz olduğunu ve teknik destek, şirket onayı ya da yasal izin olmadan çalıştığını" ekledi.

Haberin Editörü: Bade UTKU