ABD’nin 42,45 Milyar Dolarlık BEAD Programında Gecikmeler ve Uydu İnternete Milyar Dolarlık Fon Aktarımı

ABD’nin 42,45 milyar dolarlık Broadband Equity, Access, and Deployment (BEAD) programı, internet altyapısını iyileştirme hedefiyle 2021’de başlatıldı ancak 2026 itibarıyla sadece birkaç yüz evin fiber bağlantısı sağlanabildi. Programın büyük bölümü, Elon Musk ve Jeff Bezos gibi milyarderlerin uydu internet şirketlerine aktarılan fonlarla gölgede kaldı.

BEAD Programında Gecikmeler ve Yön Değişikliği

Kasım 2021’de kurulan BEAD, ABD genelinde yüksek kaliteli, geleceğe yönelik fiber internet altyapısı kurmayı amaçlayan ve 2030’a kadar geniş bant erişim boşluklarını kapatmayı hedefleyen 42,45 milyar dolarlık bir programdı. Program, 2,75 milyar dolarlık Dijital Eşitlik Yasası ve 14 milyar dolarlık Uygun Fiyatlı Bağlantı Programı (Affordable Connectivity Program - ACP) ile birlikte çalışarak düşük gelirli hanehalklarına destek sağlamayı da içeriyordu.

Başkan Joe Biden döneminde başlayan BEAD, uzun süredir internet erişiminden mahrum kalan topluluklara milyarlarca dolarlık yatırım yapmayı planlıyordu. Arkansas eski Valisi Asa Hutchinson programı “eyaletlerin temel altyapı önceliklerini finanse edecek tarihi bir yatırım” olarak nitelendirmişti.

Ancak, programın başlangıcı yavaş oldu. Federal hükümet ve eyaletler, Kongre’nin talebi doğrultusunda ABD’nin kötü broadband haritalarını güncellemek ve yatırımların adil dağıtımını sağlamak için yıllarını harcadı. 2024 seçim sezonunda ise Cumhuriyetçiler, BEAD’ın gereğinden fazla bürokrasiye ve gecikmeye yol açtığını savunarak programı eleştirdi.

2023 Nisan’ında, Texas Senatörü Ted Cruz ve 12 Cumhuriyetçi milletvekili, BEAD programını yöneten Ulusal Telekomünikasyon ve Bilgi İdaresi (NTIA) eski yöneticisi Alan Davidson’a kapsamlı eleştiriler içeren bir mektup gönderdi. Dijital Eşitlik Yasası “fazla siyasi” (woke) bulunurken, ACP’nin 23 milyon düşük gelirli haneye aylık 30 dolarlık internet indirimi sağlayan fonu kesildi. Yapılan araştırmalar, ACP’nin vergi mükelleflerine milyarlarca dolarlık fayda sağladığını göstermesine rağmen bu kesinti yapıldı.

BEAD ve bağlantılı programların yavaş ilerlemesi, hem Cumhuriyetçiler hem de partinin “bolluk” kanadındaki bazı Demokratlar tarafından eleştirildi. Ancak bu eleştiriler, ABD broadband altyapısını yeniden haritalamanın zaman alması ve özel sektörün rekabet eksikliğini gizlemesi gibi zorlukları göz ardı etti.

Trump Yönetiminin BEAD Politikası ve Teknoloji Nötrlüğü

2025’te Donald Trump’ın ikinci başkanlık döneminde, ticaret bakanı olarak atanan MAGA milyarderi Howard Lutnick, BEAD programını “henüz tek bir kişiyi internete bağlamamış” olarak nitelendirip sert reformlar başlattı. Bu reformlar arasında programın “woke” olarak nitelendirilen uygunluk ve eşitlik şartlarının kaldırılması ve yeni ağlar için kalite standartlarının düşürülmesi vardı.

Altyapı yasası, BEAD’ın kablolu ya da kablosuz broadband yerine karasal fiber ağlarını önceliklendirmesini açıkça belirtirken, Lutnick eyaletlerden teknoloji nötr olması yönünde taleplerde bulundu. Bu değişiklikler, programın odak noktasını teknoloji milyarderleri tarafından işletilen uydu internet şirketlerine kaydırdı.

Bu kapsamda, 738,8 milyon dolar Elon Musk’ın SpaceX şirketine ve 311 milyon dolar Jeff Bezos’un Amazon Leo projesine aktarıldı. Bu destekler, zaten var olan veya planlanan ağlara yönelik milyarlarca dolarlık ek sübvansiyonların da habercisi oldu.

NTIA ve SpaceX’den konuya ilişkin yorum alınamadı. Amazon ise resmi açıklama yapmadı.

Eyaletlerin Tepkisi ve Planların Yeniden Düzenlenmesi

Birçok eyalet, eski BEAD kurallarıyla hazırladıkları teklifleri sunmuşken, Trump yönetiminin değişiklikleri bu tekliflerin sıfırlanmasına yol açtı ve planların yeniden düzenlenmesini zorunlu kıldı. Maine Connectivity Authority Başkanı Andrew Butcher, bu durumu “iki yıllık çalışmanın iki ayda yapılması” olarak tanımladı. Bazı eyaletler ise maliyetli ve zaman alıcı değişikliklere karşı çıktı ve standartları gevşetti.

California’dan Kongre Üyesi Doris Matsui, Mart 2025’te INCOMPAS Politika Zirvesi’nde, fiberin tüketici veri ihtiyaçlarıyla büyüyen altın standart teknoloji olduğunu belirtti ve Trump yönetiminin teknoloji nötrlüğü odaklı yaklaşımına şüpheyle yaklaştığını dile getirdi.

2025 yazında, parti fark etmeksizin bir grup eyalet valisi, Lutnick ve yeni NTIA yöneticisi Arielle Roth’a fonların “mümkün olan en hızlı şekilde” tahsis edilmesi çağrısında bulundu. Ancak yöneticiler bu uyarıları dikkate almadı.

Louisiana'da BEAD Uygulaması ve Lake Providence Örneği

Trump yanlısı Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson’ın memleketi Louisiana, Kasım 2025’te BEAD fonlarının ilk dilimini aldı. Önceden NTIA tarafından onaylanan planlarda yeni ağ yatırımlarının %90’ı geleceğe yönelik fiber altyapıya ayrılmıştı. Ancak revize planlarda bu oran %78’e düştü. Fonlar, beklenen tarihten bir yıl sonra ve Musk’a önemli sübvansiyonlar verilmesi şartıyla ulaştı.

East Carroll Parish’de yaklaşık 3.500 nüfuslu Lake Providence kasabasında, daha önce 6,2 milyon dolar ile fiber altyapı kurulması planlanırken, yeni düzenlemelerle bu kaynaklar Elon Musk’ın Starlink uydu hizmetine aktarıldı. Starlink hizmeti bölge için pahalı ve kapasite açısından yetersiz kabul ediliyor. Hizmet, zaten uzun süredir mevcut olan uydu bağlantısını tekrarlıyor ve düşük gelirli aileler için maliyetli bulunuyor. Ayrıca Musk’ın düşük Dünya yörüngesi (LEO) uydu takımyıldızının aşırı yoğunluk nedeniyle ABD dijital uçurumunu kapatmada yetersiz kaldığı gözlemleniyor.

East Carroll Parish’teki yerel kilise koalisyonu Delta Interfaith’in lideri Nathanael Wills, “En sinir bozucu olanı, altyapıya sıfır yatırım yapılması. İnsanlara Starlink kutusu gönderilecek ama çoğu kurulum yapamayacak. Ekonomik potansiyelimiz artmayacak. İş yok, yatırım yok” dedi.

Diğer Eyaletler ve Politik Baskılar

Virginia gibi bazı eyaletler, Starlink yerine daha hızlı ve yüksek kapasiteli fiber altyapı talebinde bulunurken, Elon Musk Trump yönetimi içindeki siyasi gücünü kullanarak devlet broadband planlarının engellenmesi için lobi yaptı. Starlink dışındaki yatırımların “federal vergi parası israfı” olduğunu savundu.

Amerika’nın en büyük telekom tekelleri uzun süredir politika üzerinde etkili oldu; bu durum, eyaletlerin topluluk sahipliğinde fiber ağ kurmasını engelleyen yasalar ve vergi mükellefi sübvansiyonlarında dolandırıcılıklar gibi kötü uygulamalara yol açtı. Elon Musk ise bu mücadelenin son aktörlerinden biri olarak görülüyor.

BEAD Fonlarının Durumu ve Devam Eden Sorunlar

2025 sonu itibarıyla, 56 eyalet ve bölgeden 33’ü BEAD fonları için onay alamadı; bu, Lutnick’in yıl sonu hedefinin yaklaşık %60 altında kaldı. Nebraska’da üç internet servis sağlayıcısı programdan çekilerek planlarını iptal etti. Amerikan Kamu Geniş Bant Derneği Başkanı Gigi Sohn, “Yükselen maliyetler ve maliyet odaklı yaklaşım kırsal alanları daha da geride bırakacak” dedi.

BEAD kapsamında eyaletlere 19,94 milyar dolar onaylandı ancak harcamalar çok sınırlı kaldı. Trump yönetimi, kullanılmayan 21 milyar dolarlık “kullanılmayan fonları” geri çekme tehdidinde bulundu. Bu fonlar dijital beceri eğitimi ve uygun fiyatlı internet hizmetlerini desteklemek üzere ayrılmıştı. Yönetim, eyaletlerin telekom şirketlerini yüksek fiyatlar ve eşitsiz dağıtım konusunda hesaplaması veya yapay zekayı düzenlemeye çalışması halinde bu fonları geri alabileceğini belirtti.

Iowa Senatörü Joni Ernst, altyapı yasasında değiştirilerek kullanılmayan fonların federal bütçe açığını kapatmak için kullanılması önerisini sundu. Bu durum, bazı Cumhuriyetçilerin bile tepkisini çekti ve 14 senatör NTIA’ya yasanın amacına uygun hareket etmesi için mektup yazdı. Ancak NTIA, bu fonlarla ilgili nihai rehberliği henüz yayımlamadı ve birden fazla iç son tarihi kaçırdı.

Vermont Topluluk Geniş Bant Kurulu Başkanı Christine Hallquist, nihai karar çıkana kadar tutumlarını netleştirmeyeceklerini belirtti.

Programın Genel Durumu

BEAD, başlangıçta Detroit gibi marjinalleşmiş topluluklardan kırsal kırmızı eyaletlere kadar herkes için uygun fiyatlı ve kaliteli internet erişimi sağlamayı hedefliyordu. Ancak günümüzde program, milyarderlerin uydu şirketlerine büyük destekler sağlayan karmaşık, siyasi müdahalelerle dolu ve yerel toplulukların beklentilerini karşılamaktan uzak bir yapıya dönüştü.

Delta Interfaith lideri Nathanael Wills, “BEAD programı bizi hayal kırıklığına uğrattı. Mutlu değiliz, acil çözümler gerekiyor” dedi.

Programın gecikmeleri ve yön değişiklikleri, eyaletlerin fiber altyapı planlarını yeniden düzenlemesine, bazı planları iptal etmesine ve düşük gelirli bölgelerde kaliteli internet erişiminin sağlanamamasına yol açtı. Bu durum, ABD’nin dijital uçurumunu kapatma hedeflerini zayıflattı ve geniş bant altyapısının geliştirilmesinde ciddi sorunlar yarattı.

Haber Editörü: Emre ALADAĞ